Mobbing w Lasach Państwowych. Nowe przepisy, większa ochrona pracowników
Mobbing w Lasach Państwowych. Nowe przepisy, większa ochrona pracowników
Zmieniają się zasady przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. W ślad za reformą Kodeksu pracy Lasy Państwowe wprowadziły nową procedurę dotyczącą niepożądanych zachowań w miejscu pracy. Przewiduje ona szerszą ochronę pracowników oraz udział przedstawicieli związków zawodowych w komisjach wyjaśniających. Leśna „Solidarność” zwraca uwagę, że najważniejszym sprawdzianem nowych rozwiązań będzie ich stosowanie w praktyce, szczególnie gdy zarzuty dotyczą osób zajmujących stanowiska kierownicze.
4 sierpnia 2026 roku Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wydał Zarządzenie nr 53, wprowadzające nową procedurę przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji, molestowaniu i innym zachowaniom niepożądanym. Dokument zastąpił regulacje obowiązujące od 2015 roku i obejmuje wszystkich pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Zmiany zbiegają się z istotną reformą prawa pracy. 19 czerwca 2026 roku Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy dotyczącą mobbingu i dyskryminacji. Prezydent podpisał ustawę 30 lipca, a jej publikacja w Dzienniku Ustaw nastąpiła 4 sierpnia – dokładnie w dniu wydania zarządzenia Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych.
Zmienia się definicja mobbingu
Nowelizacja Kodeksu pracy, która wejdzie w życie 5 listopada 2026 roku, zmienia sposób definiowania mobbingu. Dotychczas przepisy wymagały wykazania uporczywego i długotrwałego nękania lub zastraszania pracownika. Nowe regulacje rezygnują z przesłanki długotrwałości, koncentrując się na uporczywości zachowań.
Ustawa wzmacnia również obowiązki pracodawców w zakresie zapobiegania mobbingowi, przewiduje szerszą ochronę przed działaniami odwetowymi oraz podwyższa minimalne zadośćuczynienie za mobbing do sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Pracodawcy otrzymali czas do 5 maja 2027 roku na dostosowanie wewnętrznych regulacji do nowych przepisów. W Lasach Państwowych już od sierpnia obowiązuje procedura, która obejmuje nie tylko mobbing w rozumieniu Kodeksu pracy, ale również inne zachowania naruszające godność pracownika i zasady prawidłowych relacji zawodowych. Co istotne, zgłoszeniu mogą podlegać także zachowania incydentalne, nawet jeżeli nie spełniają ustawowych przesłanek mobbingu.
Cichocki: Przepisy muszą działać w praktyce
Nowe regulacje oznaczają większą odpowiedzialność pracodawców za atmosferę w miejscu pracy, sposób rozwiązywania konfliktów oraz reagowanie na sygnały o nieprawidłowościach. Szczególnego znaczenia nabiera to w rozbudowanej strukturze organizacyjnej Lasów Państwowych, gdzie zależności służbowe mogą utrudniać pracownikom zgłaszanie niewłaściwego traktowania.
- Zmiany w Kodeksie pracy i nowa procedura w Lasach Państwowych to ważny krok w kierunku wzmocnienia ochrony pracowników. Musimy jednak pamiętać, że samo przyjęcie przepisów nie rozwiązuje problemów. Pracownicy muszą mieć pewność, że ich zgłoszenia będą traktowane poważnie, niezależnie od tego, kogo dotyczą. Stanowisko służbowe nie może dawać nikomu poczucia bezkarności. Jako Solidarność będziemy uważnie przyglądać się temu, jak nowe zasady funkcjonują w praktyce – podkreśla Jacek Cichocki, przewodniczący Krajowej Sekcji Pracowników Leśnictwa NSZZ „Solidarność”.
Nowa procedura zobowiązuje pracodawców do prowadzenia działań profilaktycznych, organizowania szkoleń, monitorowania relacji pracowniczych i reagowania na zgłaszane nieprawidłowości.
Zgłoszenia może dokonać nie tylko osoba bezpośrednio poszkodowana, ale również świadek lub inna osoba posiadająca wiedzę o zdarzeniu. Jeżeli sprawa dotyczy kierownika jednostki organizacyjnej, zawiadomienie kierowane jest do kierownika jednostki nadrzędnej.
Jednym z kluczowych elementów pozostaje ochrona zgłaszających i świadków przed działaniami odwetowymi. Pracownik, który zdecyduje się poinformować o problemie, nie powinien obawiać się pogorszenia swojej sytuacji zawodowej czy negatywnych konsekwencji ze strony przełożonych.
Związki zawodowe w komisjach wyjaśniających
Istotnym rozwiązaniem przewidzianym w zarządzeniu jest zagwarantowanie udziału przedstawicieli organizacji związkowych w pracach komisji wyjaśniających.
Zgodnie z procedurą w skład komisji powinien wejść przedstawiciel każdej zakładowej organizacji związkowej działającej u pracodawcy. Organizacje mają pięć dni roboczych na wskazanie swoich reprezentantów.
Członkowie komisji mają działać niezależnie, a przełożeni nie mogą wydawać im poleceń służbowych dotyczących rozpatrywanej sprawy. Przewidziano również możliwość zgłoszenia zdania odrębnego przez członka komisji, który nie zgadza się z przyjętą oceną.
Udział przedstawicieli związkowych ma zwiększać przejrzystość postępowań oraz wzmacniać zaufanie pracowników do sposobu rozpatrywania zgłoszeń. Szczególnego znaczenia nabiera to w sytuacjach, gdy zarzuty dotyczą osób zajmujących stanowiska kierownicze.
Zagrobelny: Związkowcy nie mogą być tylko obserwatorami
Przedstawiciele leśnej „Solidarności” podkreślają znaczenie niezależności komisji oraz rzeczywistego udziału strony społecznej w wyjaśnianiu zgłaszanych nieprawidłowości.
- Udział przedstawicieli związków zawodowych w komisjach wyjaśniających nie może być jedynie formalnością. Chodzi o rzetelne postępowania, obiektywną ocenę zgłoszeń i rzeczywistą ochronę pracowników. Szczególnie ważne jest to, aby osoba zgłaszająca nieprawidłowości nie musiała obawiać się odwetu czy pogorszenia swojej sytuacji zawodowej. Nowe przepisy dają określone narzędzia, ale dopiero praktyka pokaże, czy będą one skutecznie wykorzystywane – zaznacza Tomasz Zagrobelny, zastępca przewodniczącego KSPL NSZZ „Solidarność”.
Procedura przewiduje również możliwość mediacji, która może pomóc w polubownym rozwiązaniu konfliktu. Wymaga ona jednak dobrowolnej zgody stron i nie powinna zastępować rzetelnego wyjaśnienia poważnych zarzutów.
Osoby uczestniczące w postępowaniu mają także możliwość odwołania się od oceny komisji w terminie dziesięciu dni roboczych od jej doręczenia.
Najważniejszy sprawdzian dopiero przed nami
Nowelizacja Kodeksu pracy oraz nowe regulacje obowiązujące w Lasach Państwowych tworzą szersze możliwości ochrony pracowników przed niewłaściwym traktowaniem. Nie oznacza to jednak, że problemy związane z mobbingiem, dyskryminacją czy nadużywaniem zależności służbowej znikną wraz ze zmianą przepisów.
O skuteczności nowych rozwiązań zdecyduje przede wszystkim sposób ich stosowania w nadleśnictwach, regionalnych dyrekcjach i pozostałych jednostkach organizacyjnych.
Szczególna odpowiedzialność spoczywa na kadrze kierowniczej, ale ważne zadanie stoi również przed organizacjami związkowymi. Ich rola nie powinna ograniczać się do udziału w komisjach. Równie istotne będą informowanie pracowników o przysługujących im prawach, udzielanie wsparcia oraz monitorowanie przestrzegania nowych zasad.
Największym sprawdzianem będzie to, czy procedura okaże się równie skuteczna wobec wszystkich pracowników, niezależnie od zajmowanego stanowiska i miejsca w służbowej hierarchii.
Ochrona godności pracownika nie może zależeć od tego, czy jest on pracownikiem terenowym, administracyjnym, leśniczym, nadleśniczym czy dyrektorem. Zasady muszą obowiązywać wszystkich.
Nowe przepisy dają szansę na poprawę standardów zarządzania i relacji pracowniczych w Lasach Państwowych. Dla leśnej „Solidarności” kluczowe pozostaje jednak to, aby nie były jedynie kolejnym dokumentem, lecz rzeczywistym narzędziem ochrony pracowników.
